اختلال در ساعت سیرکادین کبد با مصرف مواد غذایی مملو از آهن در شب برای کارگران شیفت کار

محققان معتقدند اختلال درساعت سیرکادین به دلیل کار شیفتی علت افزایش شیوع ابتلا به دیابت نوع 2، چاقی وسرطان در افراد شیفت کار است. ساعت شبانه روزی اصلی بدن خواب وخوراک را درمغز تنظیم می کند اما سایر بافتهای بدن نیز ساعت های شبانه روزی اختصاصی دارند برای مثال درکبد ساعت سیرکادین این بافت درتنظیم  مقدار قند خون نقش دارد.

 درتحقیق جدیدی که درمجله ی Diabetesبصورت آنلاین  منتشر گردید، محققان دانشگاه یوتا نشان دادند آهن موجود در رژیم غذایی فرد نقش مهمی در ساعت سیرکادین کبد بازی می کند. پرفسور Simcoxدانشجوی پست دکتری دربیوشیمی یکی از نویسندگان این مقاله می گوید: آهن مانند یک شماره گیر عمل می کند که زمان  ساعت سیرکادین  را تنظیم  می نماید. کشف عاملی مانند آهن که ریتم  شبانه روزی کبد را تنظیم می کند می تواند نتایج بسیار گسترده ای را در سلامت افرادیکه  بصورت شیفتی کار می کنند  بر جا گذارد.

هر یک از ساعت های سیرکادین  بر اساس  برنامه ی خود عمل می کنند  تا وظایف  ضروری  آن ارگان یا بافت بطور منظم انجام گردد. برای مثال ساعت سیرکادین درمغز بوسیله ی نور تنظیم می شود و به فرد زمان برخواستن از خواب یا خوابیدن درتاریکی را گوشزد می کند. درحالت  ایده آل تمام ساعت های بدن بر اساس برنامه ی صحیح خود عمل می کنند اما درافرادیکه  بصورت شیفتی کار می کنند  ساعت های سیرکادین  از هماهنگی خارج شده و موجب اختلال  خواب  و الگوی  خوردن غذا می شود.

 مطالعات متعدد نشان داده است درکارگرانی که بصورت شیفت کار هستند میزان ابتلا به چاقی، دیابت وسایر اختلالات متابولیک بیشتراست همچنین خطر ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی ، سکته و سرطان  درمیان  این افراد بالاتر است. درسال 2007 یک کمیته ی جانبی از سازمان  بهداشت جهانی اعلام کرد که کار شیفتی ممکن است موجب بروز سرطان  گردد(سرطان زا باشد).

سیگنال های خارجی

ساعت  سیرکادین کبد  با مصرف غذا تنظیم می شود. هنگامیکه فرد بخواب می رود این ساعت به ثبات  قندخون کمک می کند سپس درست قبل از بیدار شدن فرد سبب افزایش مقدار قند خون می گردد.

به گفته ی پرفسور McClainنویسنده ی ارشد این مقاله، هنگامیکه ساعت سیرکادین کبد از هماهنگی با ساعت سیرکادین مغز خارج گردد می تواند موجب بروز بیماریهای متابولیک  شود.

پرفسور McClainو Simcoxبه منظور  شناسایی  سیگنالهای خارجی تنظیم کننده ی ساعت سیرکادین  کبد این تحقیقات را طراحی کردند.

آنها به موشها به عنوان  بخشی از چرخه ی طبیعی غذا خوردنشان  آهن داده  ومشاهده  نمودند وجود آهن دررژیم غذایی آنها موجب افزایش غلظت سلولی هم -" Heme" که یک ترکیب آهن دار حامل اکسیژن  درهموگلوبین است -میشود. آنها دریافتند:هنگامیکه  مولکول hemeبه یک پروتئین  سیرکادین - ماده ای  که عملکرد  آن توسط پرفسور  Simcoxبه عملکرد  دندانه ی یک ساعت  مکانیکی  تشبیه شده است - متصل می گردد، فعالیت  این پروتئین افزایش یافته وموجب می گردد کبد کنترل  قندخون را بطور اپتیمم (بهینه ) انجام دهد. افزایش فعالیت این پروتئین  هنگامیکه  در چرخه ی طبیعی ساعت کبد  صورت گیرد سبب سلامت فرد می شود اما چنانچه افزایش این فعالیت با چرخه ی ساعت سیرکادین هماهنگ نباشد مانند زمان کار شیفتی، موجب غیر طبیعی شدن مقدار  قند خون می شود.

پرفسور McClainمی گوید: هنگامیکه افراد شیفت کار غذاهای حاوی مقادیر بالایی آهن را در شب مصرف می کنند، عدم هماهنگی  بین ساعت  کبد و ساعت  اصلی در مغز تشدید می گردد.

وجود آهن زیاد در بافت ها ممکن است در نوسانات طبیعی شب و روز درساعت سیرکادین  اختلال  ایجاد کرده و با تمایل به کاهش تغییرات سیرکادین درمتابولیزم، موجب ایجاد اختلال در سیستم  متابولیکی سالم  فرد گردد.

محققان می گویند: برای بررسی  چگونگی این نتایج بر توصیه های تغذیه ای  برای هر فرد  و بخصوص  کارگردان شیفتی باید تحقیقات بیشتری صورت گیرد، آنها  تاکید می کنند که کاهش مقدار آهن  نیز برای سلامت افراد مضر است، درنهایت  آنها آرزو دارند مطالعه ی اخیر بتواند یک محدوده ی بهینه ای برای مصرف آهن که احتمالاً از محدوده ی طبیعی فعلی کوچکتر خواهد بود را تعریف نماید.

منبع:www.sciencedaily.com/releases/2014/10/141021134825.htm